حسين مير حيدر
496
معارف گياهى ( فارسى )
جوىها و باتلاقها مىرويد . بلندى آن 60 - 50 سانتىمتر است و در طب سنتى از ساقههاى نازاى گياه كه سبزرنگ و قطورتر است به عنوان دارو استفاده مىشود . اين گياه در اروپا و آسيا انتشار دارد . در فرانسه و برخى كشورهاى اروپايى از داروهاى مورد توجه است . در هند در ارتفاعات هيماليا و در ايران در مناطق شمال ايران ، در گرگان ، بندر گز ، و پيربازار رشت و در آذربايجان ، تبريز و رنجناب بهطور خودرو ديده مىشود . تركيبات شيميايى در گياه دماسب وجود روغن چرب ، سيليسيك اسيد ، لينولئيك اسيد ، اكيستونين « 1 » ، اكيستيك اسيد « 2 » و اكيستين « 3 » تأييد شده است [ چيو ] . بعلاوه در گياه يك مادهء تلخ و مقدار كمى اكساليك اسيد ، ماليك اسيد ، نوعى ساپونين و . . . وجود دارد . در گياه تازه 15 - 3 درصد و در خاكستر گياه تا 70 درصد سيليس يافت مىشود . خواص - كاربرد در آلمان از اين گياه بعنوان مدّر و بندآورندهء خون استفاده مىشود . در موارد استسقا ، سنگ كليه و ناراحتىهاى كليوى تجويز مىشود . خاكستر گياه براى رفع اسيدى معده و سوءهاضمه استفاده مىشود . [ G . I . M . P ] . در مناطق خاور دور و در چين معتقدند كه گياه دماسب براى بند آوردن خونريزى مفيد است [ چيو و روا ] . معرّق و مدّر است [ كاريونه و كيمورا ] . ضد درد و مسكّن و بادشكن است [ استوارت ] . و براى معالجهء روماتيسم ، سوزاك و ناراحتىهاى مجارى ادرار مصرف مىشود [ چونگ يائو تو نونگ يائوچى ] . از جوشاندهء آن براى رفع حالت تب در معده و كبد مىخورند [ هو ] . و آنتى منوراجيك « 4 » است يعنى براى قطع ترشحات مفرط زايد بر حد اعتدال عادت ماهيانه مفيد است . گياه دماسب از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى ايران كمى سرد و خشك است و معتقدند كه گياه قابض و بندآورندهء خونريزى از اعضاى مختلفه بدن است و
--> ( 1 ) . Equisetonine ( 2 ) . Equisetic acid ( 3 ) . Equisetin ( 4 ) . Antimenorrhagic